1.0 PENDAHULUAN
Peristiwa 13 Mei 1969 melakar satu sejarah hitam dalam buku sejarah Malaysia dan menjadi satu memori yang sukar dilupakan oleh setiap unit masyarakat. Sejarah hitam yang dimaksudkan ialah tragedi rusuhan antara kaum Melayu dan kaum China seterusnya menjadi kemuncak masalah perpaduan di Malaysia. Rusuhan kaum ini telah mengakibatkan kehilangan nyawa serta harta benda, angka rasmi menunjukkan 196 kematian, 439 cedera, 39 hilang, 9143 ditahan dan 211 kenderaan musnah. Tragedi ini telah mengubah kebanyakan aspek politik, ekonomi dan sosial masyarakat Malaysia seterusnya menguji semangat kecintaan pada negara.
Tragedi 13 Mei 1969 sedikit sebanyak mempunyai perkaitan dengan Pilihan Raya Umum 1969. Ini kerana semasa kempen pilihan raya, isu-isu perkauman yang menyentuh emosi dan sentimen menjadi modal utama untuk menaikkan semangat kaum-kaum di Malaysia seterusnya sebagai senjata untuk memenangi pilihan raya. Calon-calon pilihan raya dan ahli-ahli politik membangkitkan soal-soal sensitif berkaitan Bahasa Kebangsaan, kedudukan istimewa orang Melayu sebagai Bumiputera dan hak kerakyatan orang bukan Melayu. Isu-isu yang dibangkitkan telah menimbulkan perasaan perkauman dan syak wasangka.
Pengumuman keputusan Pilihanraya Umum pada 10 Mei 1969 menyaksikan kemenangan besar pihak pembakang dan parti Perikatan mengalami kekalahan yang teruk seterusnya kehilangan majoriti dua-pertiga dalam Dewan Rakyat. Parti pembangkang iaitu Parti Gerakan telah berarak untuk meraikan kemenangan. Perarakan tersebut dikatakan mempunyai unsur-unsur ejekan dan memperlekehkan kepada kaum Melayu seterusnya mencetuskan pergaduhan sehingga berbunuh-bunuhan antara kaum Melayu dan kaum Cina.
2.0 DASAR PEMBANGUNAN NEGARA SEBELUM MERDEKA
Namun sebelum kita melihat apakah kesan dan punca yang menyebabkan peristiwa 13 Mei 1969 tersebut, adalah penting juga kita mengimbas sejarah Malaysia sebelum merdeka dari segi dasar pembangunan yang dilaksanakan oleh tinggalan kolonial. Dalam konteks Sejarah, Semasa pemerintahan Inggeris di Tanah Melayu tidak ada satu dasar pembangunan pun yang bertujuan menjaga kebajikan anak jajahan mereka. Pihak penjajah berusaha mengaut keuntungan daripada hasil tanah jajahannya seperti perusahaan getah, perlombongan bijih timah, petroleum dan lada hitam. Kemasukan kaum- kaum asing yang dibawa oleh penjajah dengan acuan kerjaya yang ditentukan telah menghasilkan tiga jenis ekonomi mengikut kaum yang berbeza iaitu kaum Cina dengan perlombongan, kaum India dengan perladangannya dan kaum Melayu dengan pertaniannya. Bandar- bandar besar juga muncul dengan kelompok penempatan etnik tertentu.
Dasar penjajah dan sistem perekonomiannya telah meninggalkan dua jurang perbezaan yang besar iaitu sektor bandar dan luar bandar. Di luar bandar, masyarakat Melayu terus dengan sistem ekonomi sara diri atau cukup hidup sebagai petani, pesawah, pekebun kecil dan nelayan. Masyarakat india pula dengan hidup serba kekurangan sebagai buruh ladang dengan kadar upah yang rendah. Masyarakat Cina yang terlibat dalam sektor perlombongan yang kebetulan dibangunkan menjadi pusat bandar pula mampu menikmati kemudahan- kemudahan yang disediakan oleh Inggeris dengan selesa. Sekalipun ada usaha- usaha awal yang cuba dibangunkan seperti penubuhan RIDA (Rural Industrial Development Authority) pada 1951, namun tidak dijayakan dengan giat. Tambahan pula peruntukan ini diagihkan pula untuk membasmi kegiatan komunis pada Zaman Darurat (1948- 1960), termasuklah Rancangan Penempatan Semula di bawah skim Bringgs.
3.0 DASAR PEMBANGUNAN NEGARA SELEPAS MERDEKA
Seterusnya kita juga perlu melihat dasar pembangunan negara selapas merdeka, cabaran yang dihadapi oleh Parti Perikatan ialah untuk membangunkan negara dengan cara memajukan ekonomi untuk faedah semua kaum dengan cara mengurangkan jurang perbezaan pembangunan dan membasmi kemiskinan. Dasar pembangunan negara dikenali sebagai Rancangan Pembangunan Lima Tahun (RPLT) yang dihasilkan setiap lima tahun. Sebelum Dasar Ekonomi Baru (DEB), tiga rancangan pembangunan negara telah digubal iaitu Rancangan Malaysia Pertama (RMP:1956- 1960), Rancangan Malaya Kedua (RMK:1961- 1965) dan rancangan Malaysia pertama (RM1: 1966- 1970). Antara strategi yang dijalankan ialah menyediakan kemudahan infrastruktur sosio- ekonomi khususnya pembangunan luar bandar.
Komitmen kerajaan ini bertujuan mengubah sistem penjajah yang telah berjalan selama 83 tahun, bermula dengan campur tangan dalam urusan dalaman negeri Perak diikuti dengan Perjanjian Pangkor 1874 di mana tiada pembangunan menyeluruh yang cuba dibawa. Pada tahun selepas merdeka tersebut juga pihak kerajaan terlalu mengutamakan aspek pembangunan ekonomi untuk memajukan negara, kerajaan yang di ketuai oleh pimpinan Almarhum Tunku Abdul Rahman ini telah mengabaikan satu aspek yang sangat penting untuk menyeimbangkan kemajuan ekonomi Malaysia. Aspek tersebut ialah dari segi perpaduan dan persefahaman antara kaum di Malaysia. Akibat telalu menumpukan aspek pembangunan ekonomi dan mengabaikan aspek perpaduan, maka berlakulah bibit- bibit perpecahan antara kaum Melayu, Cina dan India yang menyebabkan rusuhan kaum pada 13 mei 1969 tersebut ekoran daripada kesan tidak puas hati dari pelbagai aspek antara kaum.
4.0 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PERISTIWA 13 MEI 1969
4. 1 Pemisahan Tempat Tinggal
Terdapat banyak faktor yang telah mempengaruhi berlakunya peristiwa 13 Mei 1969. Antaranya ialah pemisahan tempat tinggal. Pada zaman pemerintahan British, British telah mengamalkan konsep pecah dan perintah. British telah mewujudkan kelompok-kelompok etnik yang berdasarkan kegiatan ekonomi. Justeru, mereka telah menetapkan status dan dan peranan yang berbeza bagi setiap kaum seperti orang Melayu digalakkan tinggal di kampung, kaum Cina digalakkan tinggal di bandar manakala kaum India digalakkan tinggal di estet-estet. Dasar ini telah berjaya direalisasikan dan kesannya interaksi antara kaum-kaum menjadi terbatas hanya di pejabat dan pasar sahaja. Apabila ini berlaku, maka lahirlah perasaan prasangka antara satu kaum dengan kaum yang lain. Prasangka yang wujud inilah yang telah mengapi-apikan lagi tercetusnya sentimen 13 Mei 1969.
4.2 Perbezaan bidang pekerjaan
Selain faktor di atas, perbezaan bidang pekerjaan turut menyumbang kepada peristiwa 13 Mei 1969. Tempat tinggal telah menggambarkan perbezaan bidang pekerjaan yang telah diceburi pelbagai kaum yang berbeza. Masyarakat Melayu kebanyakan terdiri daripada petani dan nelayan yang tinggal di kampung manakala masyarakat Cina telah mewarisi pekerjaan turun-temurun keluarga mereka iaitu berniaga atau bekerja sebagai pelombong di lombong biji timah dan kebanyakannya adalah tinggal di bandar. Masyarakat India pula bekerja sebagai penoreh getah atau buruh kasar kerajaan yang tinggal di estet-estet.
Keadaan ini menyebabkan kedudukan ekonomi masyarakat bumiputera khususnya kaum Melayu menjadi lemah dan ketinggalan. Kegiatan ekonomi yang berbeza ini juga telah mewujudkan jurang pendapatan yang berlainan antara satu kaum dengan kaum yang lain. Ini telah menimbulkan rasa tidak puas hati. Persaingan ekonomi secara tidak sihat ini telah berada pada kemuncak semasa berlakulah peristiwa 13 Mei 1969.
4.3 Perbezaan Pendidikan
Latar pendidikan yang berbeza juga telah dikaitkan sebagai punca yang membawa kepada meletusnya peristiwa 13 Mei. Sebelum Laporan Razak dikemukakan, negara kita tidak mempunyai satu asas atau sistem pendidikan nasional yang sempurna.Hal ini berlaku apabila sistem pendidikan yang wujud di Tanah Melayu sebelum merdeka terbahagi kepada empat aliran yang berlainan mengikut kaum, iaitu Aliran Inggeris, Melayu, cina dan India. Sekolah Melayu menekankan kemahiran menulis, membaca dan mengira sekadar keperluan peringkat rendah sahaja. Sekolah Cina dan India pula mengguna pakai silibus, buku-buku teks dan tenaga pengajar yang diambil dari negara asal mereka, iaitu India dan China. Manakala Sekolah Inggeris hanya dapat dinikmati oleh orang-orang Cina dan India yang tinggal di bandar besar sahaja.
Selain itu, empat aliran sekolah ini tidak mempunyai satu bahasa pengantar yang seragam. Ini menyebabkan setiap kaum hanya tahu bercakap dalam bahasa ibunda masing-masing sahaja. Keadaan ini bukan sahaja menimbulkan pelbagai masalah yang telah menggugat perpaduan kaum, malah memberi satu impak buruk dalam pembentukan perpaduan kaum di Malaysia.
4.4 Fahaman dan pengaruh politik berbeza
Di samping itu, fahaman dan pengaruh politik yang berbeza turut mengakibatkan berlakunya tragedi 13 Mei. Struktur masyarakat Malaysia terdiri daripada berbagai-bagai kaum. Kepelbagaian kaum telah melahirkan banyak persatuan-persatuan politik sosial dan ekonomi yang berasaskan kaum masing-masing. Perkara ini telah memperkuatkan lagi rasa syak wasangka di antara satu sama lain. Persatuan-persatuan ini hanya memperjuangkan kepentingan kumpulan kaum yang diwakilinya sahaja tanpa menghiraukan kaum-kaum yang lain. Parti-parti politik yang berbentuk perkauman seringkali mengeksploitasikan perbezaan-perbezaan yang wujud di kalangan kaum sehinggalah menimbulkan rasa tudak puas hati yang ketara antara satu kaum dengan kaum yang lain.
4.5 Penggunaan akhbar berbeza
Tambahan pula, penggunaan akhbar yang berbeza. Oleh kerana mengalami sistem pendidikan yang berlainan, maka terbitlah juga pelbagai akhbar yang menggunakan pelbagai bahasa yang berbeza. Ini bertujuan menyampaikan berita yang berlaku di negara asal mereka, khususnya India dan negara China. Walaupun kemunculan pelbagai akhbar ini mempunyai matlamat
yang baik, maka ia diburukkan oleh sesetengah pihak dengan mengatakan akhbar tesebut melaporkan anasir-anasir buruk tentang kaum yang lain. Ini secara langsung telah menambah prasangka antara satu kaum dengan kaum yang lain.
4.6 Sistem pemerintahan penjajah
Faktor akhir yang membawa peristiwa 13 Mei adalah pemerintahan Jepun di Tanah Melayu. Pada zaman pendudukan Jepun, masyarakat Tanah Melayu telah diberi layanan yang berbeza. Masyarakat Cina umpamanya telah telah dilayan dengan begitu teruk oleh tentera Jepun berbanding dengan orang Melayu. Keadaan ini kerana Jepun masih lagi dipengaruhi sentimen peperangan dengan negara China pada akhir kurun ke-19 dan awal kurun ke-20. Perasaan saling mendendami antara satu sama lain masih segar dalam ingatan. Ini menyebabkan tentera Jepun bersikap pilih kasih dalam hal yang melibatkan kaum Melayu dan Cina. Layanan yang berat sebelah ini telah menyemai perasaan permusuhan antara orang-orang Melayu dan Cina.
Jepun juga telah melantik orang Melayu sebagai askar dan polis berbeza dengan orang Cina yang tidak diberi peluang untuk menjawat sebarang jawatan. Ketika itu kebanyakan orang Cina menyertai MPAJA (Malaysian People Anti Japanese Army). Keadaan bertambah buruk apabila yang menyerang MPAJA adalah terdiri daripada orang Melayu. Ini telah menimbulkan persengketan antara orang Melayu dengan orang Cina dan kemuncak terjadi pada 13 Mei 1969.
5.0 TINDAKAN KERAJAAN
5.1 Pengisytiharan Darurat
Perdana Menteri, Tunku Abdul Rahman dan ahli jemaah menteri telah menasihatkan YDPA untuk mengisytiharkan darurat berdasarkan perkara 150 di dalam Perlembagaan Persekutuan. Pengisytiharan darurat ini berkuatkuasa serta merta di hari yang sama dengan rusuhan berlaku. Melalui Ordinan Darurat yang pertama, YDPA diberi kuasa yang luas ke atas hal keselamatan awam, pertahanan dan ketenteraman awam, perbekalan dan perkhidmatan. Justeru itu, Persidangan Parlimen dan Persidangan Dewan Negeri telah digantung termasuk pilihan raya bagi Sabah dan Sarawak yang belum dilaksanakan.
Apabila Ordinan Darurat Kedua diisytiharkan, kuasa eksekutif Persekutuan yang sebelum ini dipegang oleh Jemaah Menteri diberikan kepada Timbalan Perdana Menteri iaitu Tun Abdul Razak yng akan mengetuai sebuah gerakan.Beliau perlu bertindak atas nasihat Perdana Menteri iaitu Tunku Abdul Rahman dan dibantu oleh sebuah gerakan digelar Majlis Gerakan Negara yang ahlinya dilantik oleh beliau sendiri. Selain itu, Jawatankuasa Gerakan Negeri dan Jawatankuasa Gerakan Daerah ditubuhkan bertujuan untuk melancarkan program-program Majlis ini.
5.2 Pembentukan Majlis Gerakan Negara (MAGERAN)
Majlis Gerakan Negara (MAGERAN) dibentuk pada 17 Mei 1969 bagi mengambil alih tugas Parlimen untuk sementara. Majlis Gerakan Negara ini dianggotai oleh Tun Abdul Razak, pemimpin politik iaitu Tun Dr. Ismail, Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri; Datuk Hamzah, Menteri Penerangan dan Penyiaran; Tun Tan Siew Sin dan Tun Sambathan. Majlis ini turut dianggotai oleh pegawai- pegawai kanan kerajaan seperti Tan Sri Abdul Kadir Shamsuddin; Pengarah Perkhidmatan Awam, Tan Sri Ghazali Shafie; Setiausaha Tetap Kementerian Hal-Ehwal Luar Negeri. Sementara itu, pegawai-pegawai polis dan tentera terdiri daripada Tengku Osman Jiwa iaitu Ketua Turus Angkatan Tentera dan Tan Sri Mohammad Salleh iaitu Ketua Polis Negara. Seorang lagi ahli MAGERAN adalah Leftenan Jeneral Datuk Ibrahim bin Ismail menjadi Ketua Pegawai Eksekutif.
Secara keseluruhannya, MAGERAN berfungsi sebagai badan yang mengembalikan keamanan dan undang-undang negara, menentukan pentadbiran yang licin dan sempurna sertabertindak mengembalikan keharmonian dan kepercayaan antara kaum. Dengan usaha yang gigih, MAGERAN berjaya mengembalikan keamanan kepada
negara. Kerajaan Berparlimen dikembalikan semula pada 23 Februari 1971.
5.3 Penubuhan Jabatan Perpaduan Negara (JPN)
Seterusnya, pihak kerajan menubuhkan Jabatan Perpaduan Negara (JPN) pada tahun 1970. Jabatan Perpaduan Negara ditubuhkan adalah untuk membantu kerajaan menggerakkan dan membimbing rakyat ke arah perpaduan. Jabatan ini diketuai oleh Tan Sri Ghazali Shafie. Secara rasminya, tujuan penubuhan JPN adalah untuk mengadakan keselarasan ideologi negara serta menuju ke arah perpaduan negara. Misalnya dalam dasar-dasar ekonomi dan sosial, termasuk anggaran dalam belanjawan 1971 akan dipertimbangkan bukan sahaja dari segi kewangan tetapi juga dari segi bagaimana ia berkesan memberi terhadap hubungan kaum. JPN jugalah berperanan mendraf satu ideologi untuk negara yang kemudiannya ideologi ini dikenali sebagai Rukun Negara.
5.4 Majlis Muhibbah Negara (MMN)
Majlis Muhibbah Negara (MMN) telah diwartakn pada 18 Julai 1969 Majlis Muhibbah Negara berfungsi untuk memulihkan kepercayaan dan keyakinan antara kaum, mengkaji dan mengatasi masalah untuk menghapuskan perselisihan faham antara kaum, membntu dan menyusun kerja-kerja sukarela dan bertindak sebagai pembantu kerajaan jika diminta berbuat demikian. Kemudiannya, pada 1 Januari 1972, MMN dan JPN telah digabungkan dan menjadi Kementerian Perpaduan Negara dan kini bergelar Kementerian Perpaduan Negara dan Pembangunan Sosial. Kementerian ini bertugas mengendalikan aktiviti-aktiviti bercorak muhibbah untuk berbilang kaum.
5.5 Penubuhan Majlis Perundingan Negara (MAPEN)
Akibat daripada peristiwa 13 Mei, pihak kerajaan turut menubuhkan Majlis Perundingan Negara (MAPEN). Majlis Perundingan Negara ditubuhkan pada 29 Januari 1970.Secara keseluruhannya MAPEN bertujuan untuk mengadakan garis panduan bagi kerjasama antara kaum dan integrasi untuk memupuk identity kebangsaan di kalangan rakyat Malaysia. Keanggotaan MAPEN dibuka kepada pelbagai lapisan masyarakat untuk membolehkan perbincangan secara berterus-terang diadakan. Anggota-anggota MAPEN adala wakil-wakil dari MAGERAN, wakil dari Kerajan Negeri, wakil dari parti politik, wail dari Sabah dan Sarawak, wakil dari kumpulan agama, wakil dari badan professional, wakil dari perkhidmatan awam, wakil dari kesatuan sekerja dan persatuan majikan, wakil dari akhbar, wakil dari guru-guru dan wakil dari kelompok minoriti. MAPEN turut bertanggungjawab terhadap pembentukan ideologo negara iaitu Rukunegara dan perubahan Perlembagaan.
6.0 IMPLIKASI PERISTIWA SECARA LANGSUNG
Selepas berlakunya kekacauan kaum ini,pihak berkuasa telah mengenakan perintah berkurung.Walaupun perintah berkurung ini perlu bagi mengawal keselamatan dan mengembalikan kestabilan negara,tetapi keadaan tersebut menyekat kebebasan dan pergerakan setiap orang untuk mencari nafkah, berinteraksi antara satu sama lain, berurusan, berniaga dan sebagainya. Pendek kata dengan perintah berkurung yang di kenakan selepas tragedi 13 Mei itu, hal tersebut lebih banyak menyusahkan masyarakat untuk bergerak dan menjalankan aktiviti hariannya.
6.1 Tidak membawa faedah
Rusuhan kaum 13 Mei ini tidak menghasilkan sebarang faedah kepada kaum-kaum yang terlibat.Malahan tragedi tersebut telah mengakibatkan banyak nyawa yang terkorban,harta benda yang rosak,meningalkan kesan dan pengajaran yang pahit dan getir kepada saudara mara,dan kaum keluarga yang terlibat. Seorang pengkaji telah seolah-olah menyalahkan orang Melayu dalam hal ini.Menurutnya,dengan berbekalkan parang dan senjata lain,mereka bergerak di kawasan-kawasan yang didiami orang Cina.Oleh sebab kediaman Dato Harun di Kampung Baru,maka perarakan itu telah bergerak menuju ke Jalan Chow Kit dan sekitarnya.Perasaan yang membara telah menyebabkan mereka membunuh,membakar dan merosakkan apa sahaja yang berkaitan dengan orang Cina.Tindakan ini di balas oleh orang Cina,maka terjadilah pertumpahan darah yang memakan korban yang banyak.Sebenarnya,dalam pergaduhan itu susah untuk di tafsirkan siapa yang bersalah dan siapa yang benar.Kemarahan orang Melayu telah di cabar oleh orang Cina kerana kemarahan yang tidak dapat di kawal oleh orang Melayu.Keadaan juga menjadi rumit kerana dengan adanya unsur- unsur kongsi gelap dan anasir komunis yang turut mengambil kesempatan daripada ketegangan kaum itu.
6.2 Kemusnahan harta benda dan nyawa
Dalam pergaduhan itu,seramai 6000 orang kehilangan rumah,terutamanya di kalangan orang Cina.Seramai 178 orang di katakan terbunuh,walaupun ada wartawan yang menyaksikan peristiwa tersebut menganggarkannya lebih tinggi.Laporan daripada pihak kerajaan yang di keluarkan pada 9 Oktober 1969,mengatakan 180 orang yang terbunuh dengan kematian di kalangan orang Cina sebanyak 125 orang,Melayu seramai 37 orang dan India seramai 17 orang.Dalam statistik baru pula,kerajaan mengatakan 196 orang terbunuh,180 orang cedera kerana senjata api dan 259 kerana senjata lain.Seramai 9143 orang telah di tangkap dan seramai 5561 orang daripadanya telah di bicarakan di mahkamah.Sebanyak 211 buah kenderaan telah di rosakkan dan 753 bangunan telah di rosakkan atau di bakar.
6.3 Terbentuk Rukun Negara
Kegiatan-kegiatan orang Melayu yang telah di bekukan, akibat peristiwa buruk 13 Mei 1969 itu telah pulih semula pada sebelum akhir tahun 1970. Dengannya terciptalah apa yang di namakan ‘Rukun Negara’ iaitu satu dasar hidup rakyat, yang berbilang kaum dan bangsa, bagi membina satu masyarakat yang bersatu- padu yang merupakan satu bangsa yang kuat dan maju dalam sesebuah negara, yang adil, aman dan makmur. Rukun Negara merupakan salah satu daripada penyatuan pemikiran ahli-ahli cerdik pandai dan pemimpin-pemimpin negara yang ingin melihat rakyat negara ini peka kepada perlunya pembangunan bangsa yang bukan sahaja mempunyai identiti sendiri,bahkan mempunyai pegangan yang sama. Rukun Negara telah di gubal semasa negara di bawah pemerintahan Majlis Gerakan Negara(MAGERAN).
1. Kepercayaan Kepada Tuhan
2. Kesetiaan Kepada Raja dan Negara
3. Keluruhan Perlembagaan
4. Kedaulatan Undang-undang
5. Kesopanan dan Kesusilaan
Sebagaimana Rukun Islam yang lima itu wajib dijunjung tinggi dan di amalkan oleh umat Islam seluruhnya begitu juga dengan ‘Rukun Negara’ itu wajib di junjung tinggi dan di amalkan oleh setiap setiap rakyat Malaysia untuk benar-benar menjadi panduan hidup berguna sebagai rakyat yang benar-benar taat setia kepada raja dan negara
Tragedi 13 Mei juga memberi pengajaran kepada kita betapa perlunya diadakan suatu dasar perpaduan masyarakat yang dapat di jadikan pegangan dan panduan bagi masyarakat
6.4 Kesedaran Menyatukan Sistem Pendidikan
Kerajaan mulai sedar tentang peranan pendidikan dan sistem kurikulum yang sama untuk semua pelajar bagi mewujudkan perpaduan melalui pendidikan. Di samping bertujuan untuk mengurangkan perbezaan dalam bidang pendidikan antara kaum, kerajaan juga telah memberi peruntukan yang besar dalam perkembangan pendidikan di negara ini. Walaupun sebelum kemerdekaan sudah wujud satu sistem pendidikan yang menyatukan semua kaum tetapi kesan daripada peristiwa 13 Mei ini maka pihak kerajaan menyusun agar bidang pendidikan negara ini diperhatikan dengan lebih teliti supaya ianya tidak lari daripada landasan yang diinginkan.
Melalui sistem pendidikan yang sama, pelajar-pelajar diantara kaum dapat memahami berbagai-bagaai simbol bersama seperti bendera Malaysia, Bahasa Kebangsaan, Rukun Negara dan sejarah perjuangan ke arah kemerdekaan. Melalui pelaksanaan Akta Pendidikan, kerajaan juga telah mengambil langkah-langkah untuk menyamakan sistem sekolah rendah dan menengah sehingga peringkat universiti. Di samping itu, berbagai-bagai kolej, maktab dan cawangan universiti ditubuhkan bagi memenuhi permintaan setiap kaum.Walaupun masih banyak perkara yang perlu dilakukan, peruntukan perbelanjaan pendidikan yang diluluskan kepada setiap kaum adalah sangat memuaskan.
6.4 Terbentuknya Dasar Ekonomi Baru (DEB)
Selepas daripada peristiwa 13 mei 1969 tersebut telah menyebabkan satu bentuk dasar ekonomi yang di laksanakan berbentuk serampang dua mata iaitu membasmikan kemiskinan dan menyatupadukan perpaduan masyarakat. Dasar ini lebih dikenali sebagai dasar ekonomi baru (DEB). Dasar Ekonomi Baru adalah satu formula yang dilancarkan oleh kerajaan dalam tahun 1970 menerusi Rancangan Malaysia Kedua 1971- 1975 untuk membetulkan ketidakseimbangan sosio-ekonomi yang wujud dinegara kita diantara kaum- kaum, diantara wilayah- wilayah dan antara dikawasan- dikawasan diwilayah yang sama. matlamat utama ialah perpaaduan. Rancangan untuk mencapai DEB ini terkandung dalam Rangka Rancangan Jangka Panjang (RRJP), 1971- 1990. DEB telah dilancarkan bersama-sama Rancangan Malaysia Kedua.Terdapat dua matlamat utama dalam pelancaran DEB, iaitu iaitu pembasmian kemiskinan 'tanpa mengira kaum,' dan kedua penyusunan semula masyarakat Malaysia bertujuan untuk menghapuskan pengenalan kaum berdasarkan fungsi ekonomi.
Sementara objektif utama pelancaran Dasar Ekonomi Baru ialah untuk memulihkan hubungan dan ketidakseimbangan sosio-ekonomi antara kaum. Adalah menjadi harapan agar melalui langkah ini proses agihan kekayaan dan pendapatan serta peluang ekonomi yang lebih seimbang dan menyeluruh akan dapat dilaksanakan .Dengan itu diharapkan perpaduan negara akan lebih terpelihara. DEB telah dirancang untuk tempoh 20 tahun iaitu dari tahun 1970 hingga tahun 1990.
DEB dibentuk sebagai usaha ke arah mewujudkan keseimbangan dalam bidang ekonomi penduduk berbilang kaum. Terdapat dua strategi yang dibentuk, iaitu mengurang dan seterusnya membasmi kemiskinan dengan menambahkan pendapatan serta memperbanyakkan peluang pekerjaan kepada semua rakayat tanpa mengira kaum. Yang kedua adalah untuk menyusun semula masyarakat untuk mengurang dan seterusnya menghapuskan pengenalan kaum mengikut fungsi- fungsi ekonomi.
6.4.1 Strategi Pembasmian Kemiskinan
Kemiskinan di Malaysia dikira berasaskan kepada pendapatan garis kemiskinan yang mana garis kemiskinan dianggap sebagai purata sesebuah isi rumah untuk mendapatkan barang- barang dan perkhidmatan mencukupi. Kemiskinan dilihat sebagai faktor utama mewujudkan perasaan tidak puas hati dikalangan rakyat dan mampu menggugat perpaduan negara. Kadar kemiskinan paling tinggi di kalangan bumiputera yang tertumpu kepada bidang pertanian tradisonal. Pada tahun 1970 sebanyak 64.8% kadar kemiskinan terdiri daripada kaum Melayu yang mempunyai pendapatan purata keluarga sebanyak RM172 sebulan berbeza dengan kaum Cina sebanyak RM394 sebulan dan India sebanyak RM304 sebulan.
Menyedari hakikat ini kerajaan menjadikan sasaran bumiputera sebanyak 30% untuk pemulihan ekonomi agar mampu bersaing dengan kaum- kaum lain.Tindakan ini tidak boleh dianggap sebagai mengutamakan bumiputera sahaja dan mengenetepikan hak- hak kaum lain. Ini kerana tahap kemiskinan bumiputera adalah tinggi berbanding kaum- kaum lain. Dari perspektif ekonomi, kaum cina mempunyai keupayaan ekonomi yang tinggi dan mampu menyesuaikan diri sekiranya berlaku perubahan dalam ekonomi.
Oleh itu, menerusi DEB diharapkan kaum bumiputera tidak ketinggalan dalam bidang ekonomi berbanding kaum- kaum lain dengan pencapaian sekurang- kurangnya 30% dalam ekonomi. Sekalipun penduduk asal negara ini ialah orang Melayu namum mereka belum medapat kemantapan yang sewajarn dalam bidang ekonomi sehingga memaksa kerajaan memberi ruang untuk membantu kaum Melayu yang lemah bagi mencapai 30%. Ini bukan bermakna kerajaan mengutamakan orang Melayu sahaja tetapi disebabkan pencapaian bumiputera didapati lemah, maka pelbagai usaha dijalankan untuk mencapai keseimbangan ini.
Oleh itu, beberapa usaha yang dijalankan dalam menyelesaikan masalah ketidakkeseimbangan ekonomi antaranya melalui latihan- latihan dan ilmu pendidikan kepada kaum Melayu dalam bidang pengurusan, menggalakkan peluang pekerjaan, memberi peluang aktif dalam sektor moden, memberi nasihat, subsidi, kouta, menambahkan bilangan Melayu di institusi pengajian tinggi dan mendorong mereka mempelajari kursus- kursus perdagangan, sain, kejuruteraan dan lain- lain. Walaubagaimanapun, dasar ini tidak hanya menitikberatkan pembangunan masyarakat Melayu sahajatetapi juga penekanan terhadap kestabilan politik bagi mengukuhkan perpaduan nasional dan keamanan sosial yang terdiri daripada pelbagai kumpulan etnik.
Terdapat segolongan ahli politik yang berhaluan kiri seperti DAP dan sogolongan lain yang menidakkan usaha kerajaan melalui DEB ini dan menyembur racun terhadap kepercayaan rakyat kepada pihak kerajaan, antara mereka ialah Dr. Kua Kia Soongs, Dr. Lim Teck Ghee dan ketua pembangkang Lim Kit Siang. Dr Lim Teck Ghee yang melalui `kajiannya’ mendapati bumiputera telah mencapai 45 peratus ekuiti, sedangkan kerajaan menyatakan sasaran DEB pada penghujung 1990 hanyalah sekitar 18 peratus, sedangkan sasaran dasar berkenaan ialah 30 peratus’. Manakala Lim Kit Siang mengatakan DEB hanya memperkayakan sesetengah orang Melayu, Dr. Lim menyatakan DEB sudah melebihi 30% daripada sasaran asal. Kenyataan mereka ini tidak benar kerana data- data semasa yang ada menunjukkan pendapatan perkapital bulanan Bumiputera ialah RM2,500, India RM3,200 dan Cina RM4,100. Selain bukti tersebut, data semasa juga menunjukkan bangunan komersial dan premis perniagaan bagi bumiputera ialah 11.7%, Cina 71.9% dan India 4.6%.Ini menunjukkan DEB jauh daripada memuaskan bukan sahaja kepada orang Melayu, tetapi kepada semua kaum kerana tidak mungkin perpaduan tercapai kecuali berlaku keseimbangan di antara kaum, atau jurang perbezaan itu wajib dikecilkan. Masyarakat bukan Melayu seharusnya berterima kasih kepada bumiputera kerana bertolak ansur dalam hal- hal yang sukar untuk orang bumiputera membuat keputusan. Oleh itu, kaum lain tidak seharusnya membangkitkan isu- isu yang mengaitkan sensitiviti orang Melayu serta tidak mempertikaikan hak- hak bumiputera sebagai kaum asal
6.5 Wujudnya Integrasi Nasional
Pada asasnya konsep integrasi nasional bermaksud proses menyatupadukan berbagai-bagai kumpulan yang mempunyai perbezaan kebudayaan dan sosial ke dalam satu sistem wilayah bagi mewujudkan identiti nasional. Definisi ini juga mengutamakan usaha-usaha untuk mewujudkan identiti wilayah dan mengurangkan atau akhirnya menghapuskan sama sekali kesetiaan yang sempit terhadap sesuatu daerah.
Langkah-langkah ke arah integrasi nasional secara langsung melibatkan usaha-usaha tertentu. Di antara usaha tersebut iaitu mewujudkan sistem integrasi wilayah. Perhubungan yang lebih rapat di antara wilayah-wilayah dapat mewujudkan integrasi dalam bidang politik dan nilai. Apabila hal tersebut berlaku maka secara tidak langsung boleh mengurangkan konflik dan mengutamakan persefahaman dan harmoni antara berbagai-bagai kumpulan dan bangsa seterusnya peristiwa hitam iaitu 13 Mei dapat dielak daripada berulang pada masa akan datang.
Dalam kontek sebuah negara yang sedang membangun seperti Malaysia, integrasi nasional biasanya dimaksudkan sebagai mewujudkan kerjasama dan harmoni penduduk di antara semua kaum merangkumi Semenanjung Malaysia dengan Sabah dan Sarawak. Sesuai dengan matlamat integrasi nasional, usaha –usaha yang berkesan perlu dilakukan untuk :
a) mengurangkan perbezaan psikologi di antara penduduk-penduduk dalam wilayah yang berkenaan.
b) mengatasi masalah perbezaan geografi dengan merapatkan perhubungan dan interaksi supaya wujud persefahaman yang lebih baik antara penduduk dan suku kaum yang ada.
c) mewujudkan identiti bersama iaitu simbol kesetiaan dan komitmen terhadap konsep Nasionalisme Malaysia.
Sekiranya kita meninjau perkembangan di negara-negara yang lebih matang seperti Amerika Syarikat, unsur-unsur tersebut telah telah diutamakan sepenuhnya walaupun negara tersebut mempunyai rakyat yang berbagai-bagai keturunan. Malah di Amerika Syarikat, unsur perbezaan seperti geografi, psikologi dan wilayah, khasnya di antara Pantai Barat, Pantai Timur Wilayah Barat, Barat dan Alaska serta Hawaii adalah lebih serius jika berbnading dengan Malaysia. Implikasi daripada peristiwa 13 Mei inilah perlunya dilakukan konsep seperti ini.
6.6 Wujudnya Integrasi Politik
Bagi menyatukan berbagai-bagai pandangan politik di Malaysia, satu sistem kerajaan bercorak kerajaan campuran wujud sejak Malaysia ditubuhkan. Seterusnya sistem ini telah diperkembangkan melalui satu sistem politik yang fleksibel. Walau bagaimanapun masih terdapat ahli-ahli politik tertentu yang biasanya menggunakan isu politik perkauman dan menimbulkan isu-isu sensitif untuk kepentingan mereka. Seringkali kita dapat melihat bagaimana isu-isu yang bukan politik telah dipolitikkan sehingga menjadi serius atau kadangkala menggemparkan.
Terpulanglah kepada parti-parti politik dan anggota-anggotanya untuk berunding atau bermesyuarat dengan Kerajaan Pusat. Mereka juga boleh menggunakan peraturan saluran Parlimen dan Kabinet dan jawatankuasa-jawatankuasa tertentu untuk mengemukakan isu dan masalah mereka. Pada keseluruhannya masih banyak terdapat langkah positif yang boleh diambil bagi mewujudkan perpaduan di negara ini. Perkara yang lebih penting ialah setiap masalah perlu dianggap sebagai satu cabaran bersama.
Sejak 30 tahun lepas, para pemimpin negara , anggota-anggota politik, pegawai kerajaan, guru-guru, polis, tentera dan ahli-ahli perniagaan di negara ini telah berusaha secara bersama-sama untuk membengunkan negara ini bagi kesejahteraan generasi sekarang dan yang akan datang. Pengalaman yang pahit pada masa dahulu perlu diambil iktibar untuk terus melangkah pada masa yang lebih mencabar.
7.0 RUMUSAN PERISTIWA
Sesungguhnya sejarah tidak dapat diubah namun setiap peristiwa yang berlaku tentu mempunyai hikmah dan pelbagai pengajaran dan iktibar. Barangkali bahang salah faham dan ketidaktentuan perhubungan dalam konteks perkongsian negara bangsa waktu lampau itu terasa sukar untuk dilaksanakan secara kolektif. Sebenarnya kita harus besyukur kerana peristiwa 13 Mei tersebut benar-benar telah mendewasakan dan membuka mata kita.
Perpaduan yang kita nikmati hari ini sebagai satu bangsa Malaysia yang ingin bergerak ke arah kemajuan tidak mungkin tercapai kalau kita tidak pernah berkonflik dan berkrisis. Tanpa konflik langsung tentulah kita tidak saling faham memahami dan saling hormat menghormati sesama bangsa di Malaysia. Hal ini berlaku di seluruh dunia sejak zaman berzaman. Syaratnya, janganlah setelah kita faham dan bersepadu, kita mudah alpa dan leka terhadap apa yang kita telah kecapi di dalam konteks perpaduan dan keharmonian kaum di Malaysia.
Konflik itulah yang membawa kepada reformasi dan perubahan. Kemajuan dan kermonian tidak akan tercapai tanpa perubahan, dan perubahan pula bertitik tolak dari kesilapan dan kelemahan daripada peristiwa lampau yang perlu dibaiki. Jika sebelum ini rakyat telah melakukan kesilapan dan sedar di atas kesilapan itu serta sanggup bertanggungjawab, maka tidak berlakulah pergeseran dan konflik. Malangnya, jika kita yang melakukan kesilapan masih mahu mempertahankan kesilapan kita, konflik dan penentangan akan wujud. Lebih malang lagi kerana kita tidak ambil iktibar dan pengajaran dari koflik yang terjadi antara bangsa Malaysia.
Sekalipun memerlukan tindakan terancang dan strategi jangka panjang yang konstruktif dan kompetitif kerajaan perlu mengepalai agenda ini dengan menyediakan produk maklumat yang bukan sahaja efisien dan berdaya saing yang dapat merapat serta bersama-sama dalam usaha mewujudkan keamanan dan kerharmonian di Negara ini. Dalam membentuk sebuah masyarakat majmuk moden yang kompetitif dan berdaya saing dalam konteks ekonomi dan keinsanan, maka definisi melampau yang memerlukan kemurnian Bahasa Kebangsaan sebagai senjata berbau perkauman dan tentunya hasil kesedaran generasi baru yang mengimpikan lahirnya sebuah kumpulan etnik yang secara konsisten dan fleksibel berperanan sebagai pemain utama yang bertanggungjawab untuk membina dan membangunkan negara bangsa Malaysia yang lebih kompetitif berdasarkan aspirasi masyarakat majmuk moden.
Bangsa
Sebagai rakyat
8.0 PENUTUP
Keamanan memang penting diwujudkan dan dikekalkan hubungan perpaduan masyarakat dikalangan penduduk bebrbilang kaum di
Kegagalan mereka mengawal perasaan diri dan pengikut-pengikut mereka, serta tidak menghormati sensitiviti kaum lain adalah punca yang membahayakan perpaduan kaum. Hal tersebut akan menggugat keselamatan negara. Begitu juga dengan faktor-faktor pembahagian kekayaan antara kaum dan perbezaan pembanggunan yang ketara diantara negeri/wilayah dan sektor luar bandar dan sektor bandar. Segala perbezaan ini perlu diatasi sementara peristiwa yang menjadi punca tercetusnya rusuhan kaum hendaklah dijadikan pengajaran.
Usaha-usaha untuk membina negara Malaysia yang dinamik, maju dan rakyat yang bersatu padu perlu diteruskan agar matlamat negara dapat tercapai dengan jayanya. Sebagai rakyat Malaysia juga, kita jangan lupa untuk menjaga serta memelihara aset persekitaran sekaligus merealisasikan kelangsungan wujudnya masyarakat majmuk yang beretika. Perpaduan dan hubungan sesama kaum di Malaysia sebagai asas terbaik. Masyarakat majmuk moden kini seharusnya berfikiran terbuka dan bertindak refleksif terhadap perubahan sejagat, dan pada masa yang sama saling menyemarakkan perasaan cinta terhadap kenegaraan sejajar dengan aspirasi negara.
SENARAI RUJUKAN
Forum MARA. Punca utama kegagalan DEB. Perhimpunan Agung UMNO ke- 56
H.M. Jajuli. 2003. Adakah orang Melayu akan maju 17 tahun lagi? dlm. Dewan Budaya.
April 2003. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Hussain Mohamed.1987. Membangun demokrasi: Pilihanraya di Malaysia. Kuala
Lumpur: Karya Bistari Sdn. Bhd.
Maizatul Haizan Mahbub. 2005. Tinjauan baru politik Malaysia. Bangi. Penerbit UKM.
Malaysia kita.ed.5. 2004. Petaling jaya: International Law Book Services.
Mansor Mohd Noor. Seminar Perpaduan dan Integrasi Nasional di Putrajaya pada 19 dan 20 Mei 2005. Transformasi Perhubungan Etnik di Malaysia.
Mas Juliana Mukhtaruddin. 2002. Dinamika Pembangunan Ekonomi Malaysia. Dlm. Rohani Ab. Ghani & Zulhilmi Paidi. Kenegaraan Malaysia: isu- isu & perkembangan. Bentong: PTS Publications & Distributors Sdn. Bhd.
Nazaruddin Hj. Mohd Jali, Ma’ rof Redzuan, Asnarulkhadi Abu Samah & Ismail Hj. Mohd Rashid. 2001. ed.2. Pengajian Malaysia kenegaraan dan kewarganegaraan. Petaling Jaya: Prentice Hall.
